Page 80 - LGS TÜRKÇE SB

5. Kalp krizi, kalbi besleyen damarların kan akımının 8. • Soğan doğrarken niçin gözlerimiz yaşarır?
çeşitli nedenlerle ani azalmasına veya kesilmesine • Kan, kırmızı olduğu hâlde damarlar neden mavi
bağlı olarak gelişen ciddi bir sağlık sorunudur. Kalp görünür?
krizinin en belirgin belirtisi göğüs ağrısıdır. Bu ağrı,
göğsün ortasında baskı tarzında olabilse de sırt, omuz, • Uçaklar neden gökyüzünde iz bırakır?
boyun ve karında da hissedilir. Kalp krizinin meydana • Ağaçlar yapraklarını neden döker?
gelmesinde pek çok faktör rol oynar. Basit tedbirlerle Aşağıdakilerin metinlerden hangisi bu sorulardan
kalp krizi riskine karşı önlem almak mümkündür.
Egzersiz yapmak, sakin bir hayat yaşamak, dinlenmek, herhangi birinin cevabı değildir?
kolestrolümüze dikkat etmek ve zararlı alışkanlıklardan A) Sonbahar geldiği zaman güneşin gücü azalır, ha-
uzak durmak bu önlemlerden bazılarıdır. valar soğur ve toprak donmaya başlar. Bundan
Bu parçada aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı ötürü bitkiler yeterli miktarda ışığa ve suya ulaşa-
yoktur? maz yani yeterli miktarda besin alamaz. Yaprak-
A) Kalp krizi nedir? ların yeşil kalması için ise çok fazla su ve besin
B) Kalp krizi riskine karşı ne gibi önlemler alınabilir? gerekir. Yeterli miktarda ışığa ve suya ulaşamayan
C) Kalp krizinin belirtileri nelerdir? bitkiler de yaşamlarını sürdürebilmek için doğal
D) Kalp krizi anında ilk yapılması gerekenler nelerdir? olarak yapraklarının döker.
B) Soğanı oluşturan hücreler bazı kükürtlü bileşikler
6. Deneme çok zor bir tür. Şiir için söylenen bence dene- içerir. Soğanın içinde kimyasal tepkimeleri hızlan-
me için de geçerli, yani az sözcükle harikalar yarat- dıran enzimler de vardır. Soğanı kestiğimizde bu
mak! Deneme yazarken sıkıcı olmayacaksın, ilgiyi canlı enzimler serbest kalır ve soğandaki kükürtlü bile-
tutacaksın, ilginç konular ve başlıklar bulacaksın... Zor şiklerin parçalanmasına yol açar. Bunun sonucun-
işler bunlar! Şiir de elbette kendine göre zor ama da yine kükürt içeren uçucu bir kimyasal madde
deneme yazarken “Ne yazsam?”, “Nasıl yazsam?” açığa çıkar. Bu madde gözümüze ulaşır ve gözleri-
soruları hiç peşimi bırakmıyor yoksa ben mi onların
peşini bırakmıyorum? Bir peş peşe, iç içe, el ele duru- mizi korumak ve nemli tutmak için vücudumuz bol
mu var aramızda. Bence şiirle denemenin arası da miktarda gözyaşı salgılar.
oldukça sıcak ve her türün kendince de bir zorluğu var. C) Damarlar mavi görünür çünkü damarlardan yan-
Bu sözler, aşağıdaki sorulardan hangisine karşılık sıyan ışık, gözümüze gelmeden önce deri ve yağ
söylenmiş olabilir? katmanlardan geçer. Kırmızı ve mavi renkler farklı
A) Okurlar denemeye mi yoksa şiire mi daha çok ilgi dalga boylarına sahiptir. Bu nedenle cilde nüfuz
gösteriyorlar? etme dereceleri birbirinden farklıdır. Bunun sonucu
B) Yazmayı en çok tercih ettiğiniz tür deneme midir? olarak kandan yansıyan mavimsi yeşil ışık gözlem-
C) Sizce şiir mi, deneme mi daha zor bir türdür? cinin gözüne damarların mavi görünmesine neden
olur.
D) Okurken en çok zevk aldığınız yazı türü nedir?
D) Uçaklarda ya da jetlerde, motorda yakılan yakıttan
artakalan maddeler gaz hâlinde atmosfere salınır.
7. Grip çoğunlukla sonbahar ve kış aylarında görülür.
Hastalığı taşıyan kişilerin öksürmesi veya hapşırması Egzoz da denilen bu gazın içerisinde karbondiok-
sonucunda havaya yayılan damlacıklarla veya doğru- sit, kükürt gibi gazların yanında sıcak su buharı da
dan temasla etraftakilere bulaşır. Belirtileri arasında bulunur. Sıcak su buharı, soğuk atmosfere karıştı-
ateş, boğaz ağrısı, burun akıntısı, hapşırık, öksürük, ğında yoğuşur. Yani gaz hâlindeki su buharı ısı kay-
baş ağrısı, kaslarda ve eklemlerde ağrı ile hâlsizlik yer bederek sıvı hâle gelir ve soğuktan donarak bulut
almaktadır. Gribe yakalananlarda genellikle bir iki hafta benzeri bir yapı oluşturur. İşte uçakların arkasında
içinde iyileşme görülür.
oluşan iz, bu yapılardır.
Bu parçada “grip” ile ilgili aşağıdaki sorulardan
hangisinin cevabı yoktur?
A) Grip en çok hangi rahatsızlıkları tetikler?
B) Grip etraftakilere nasıl bulaşır?
C) Grip genellikle ne zaman görülür?
D) Gribin belirtileri nelerdir?
78