Page 134 - PR PARAGRAF

PARAGRAF REHBERİ ANLATICI TÜRLERİ 2. BÖLÜM

Roman, hikâye, masal gibi olay anlatımına dayalı metinlerde, olaylar bir anlatıcının bakış açısıyla anlatılır. Bu bakış açıları
şunlardır:

I. Kişi Ağzıyla Anlatım: Metindeki olayların yine metindeki kahramanlardan birinin ağzından anlatıldığı bakış açısıdır. Anlatıcı,
kendi dil ve üslubunu kullanır ve birinci tekil kişi ağzından (ben/biz diliyle) konuşur.

III. Kişi Ağzıyla Anlatım: Metindeki olayların metnin dışındaki gözlemci tarafından anlatıldığı bakış açısıdır. Olaylar, üçüncü
kişi ağzından (o/onlar diliyle) anlatılır. Anlatıcı, metindeki kahramanlardan biri değildir. Sadece gördüklerini anlatır.

Yapılan sınavlarda anlatıcı türleriyle ilgili sorulan sorulardan bazıları şunlardır:
Aşağıdaki metinlerden hangisi farklı bir kişi ağzıyla anlatılmıştır?
Aşağıdaki metinlerin hangisinde anlatım birinci kişi ağzıyla yapılmıştır?

Aşağıdaki metinlerin hangisinde anlatım üçüncü kişi ağzıyla yapılmıştır?
Aşağıdaki metinlerden hangisi kahraman bakış açısıyla yazılmıştır?

Örnek Soru

Aşağıdaki metinlerin hangisinde anlatım farklı bir kişi ağzıyla yapılmıştır?
A) Bu küçük balıkçı kasabası, geniş bir koyun kıyısındaydı. Beyaz badanalı eski yapılar kumsalı kucaklardı. Kumsalda mavili
beyazlı tekneler çekili dururdu. Çok uzun zamandan beri buradaydı bu tekneler. Kasabadaki insanlar, geçimlerini bu ba-
lıkçı tekneleriyle sağlardı.

B) Eşyalarını toplayıp hemen yola koyuldu. Kimin ne dediğinin onun için en ufak bir önemi yoktu. Arkadaşının bir derdi vardı
ya onun için bu yeterli idi. Arkadaşına yardım etmesi gerekiyordu. Onun yanına varınca oturdu, sadece onu dinledi.
C) Bizi yukarılara, gitgide yukarılara çıkaran yol bir türlü bitmek bilmiyordu. Sık ağaçların arasından tepeye tırmanıyorduk.
İnce bir yağmur boşlukta asılı kalmış gibiydi. Tırmandıkça yamaçlardan inip nehre karışan çağlayanların sesi daha az du-
yuluyordu.
D) Yaşlı adam bankta oturuyordu. Anlaşılan, baharın tadını çıkarmak istiyordu. Belli ki bu parka mutluluğuna mutluluk katmak
için gelmişti. Belki de yıllar önce yaşadığı bir olayın anısını canlandırmak için gelmişti buraya.

Çözüm

“A, B, D” seçeneklerindeki “kıyısındaydı, durdu, gerekiyordu, dinledi, oturuyordu, istiyordu” gibi ifadelerden hareketle anlatı-
cının metnin içinde değil gözlemci konumunda olduğunu anlıyoruz. Yani A, B ve D seçeneğinde anlatım üçüncü kişi ağzından
yapılmıştır. C seçeneğinde geçen “tırmanıyorduk” ifadesinden anlatıcının kahramanlardan biri olduğu anlaşılıyor. Yani C se-
çeneğinde anlatım birinci kişi ağzından yapılmıştır. Dolayısıyla doğru cevap, C seçeneğidir.

132