Page 143 - PR PARAGRAF

2. BÖLÜM ANLATIM ÖZELLİKLERİ PARAGRAF REHBERİ

Anlatım özellikleri; okuyucuya aktarılan olayların, anlatılması ya da kabul ettirilmesi amaçlanan düşünce ve fikirlerin net ve
doğru bir şekilde aktarılmasına olanak sağlayan unsurlara verilen addır. Bir yazının taşıması gereken nitelikleri ifade eden bu an-
latım özelliklerinin bazıları şunlardır:

Özgünlük: Anlatımda başkasına benzememek, kendine has olmaktır. Yazıda taklitçilikten kaçınma; farklı, yeni, alışılmışın
dışında olmaktır.
Açıklık: Anlatımın belirsizlik taşımaması, net olmasıdır. Bir metinden okuyan herkesin aynı anlamı çıkarmasıdır. Metinde
yoruma göre değişmeyen ifadelere yer verilmesidir.
Doğallık: Anlatımın zorlamalardan, yapmacıklıktan uzak olarak içten bir anlatımla samimi bir şekilde yapılmasıdır.

Kalıcılık: Geçmiş dönemde ortaya konan bir yapıtın gelecekte de ilgi görmesi, uzun zaman geçerliliğini korumasıdır.

Özlülük (Yoğunluk): Az sözle çok anlam ifade edebilmektir. Sözü uzatmadan, kısa tutarak mesajı en öz şekilde vermektir.
Evrensellik: Yazıda üzerinde durulan konunun toplumun sadece belli bir kesimini değil tüm insanlığı ilgilendirecek şekilde
ele alınmasıdır.

Duruluk: Cümlede gereksiz sözcüklere yer verilmemesidir. Bir cümlede aynı anlama gelen sözcüklerin kullanılması, duru-
luğu bozar.

Tutarlılık: Yazarın anlattığı, savunduğu fikirlerle çelişkiye düşmemesidir.

Yalınlık: Yazarın duygu veya düşüncelerini aktarırken zorlamalardan, gereksiz söz sanatlarından ve süsten uzak durmasına
yalınlık denmektedir. İnandırıcılığın artırılması için kullanılan söz sanatları yalınlık ilkesine ters düşmektedir.

Yapılan sınavlarda anlatım özellikleriyle ilgili sorulan sorulardan bazıları şunlardır:
Bu metinde sözü edilen kişinin hangi özelliği vurgulanmak istenmiştir?

Bu parçada altı çizili bölümle sözü edilen sanatçının hangi özelliği vurgulanmak istenmiştir?
Aşağıdakilerden hangisi bu metinde bahsedilen yazarın anlatımının eleştirilen özelliklerden biri değildir?

Örnek Soru

Orhan Kemal, Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatının öyküden romana, şiirden tiyatroya kadar pek çok edebî türde, toplumcu
gerçekçi çizgiyi benimseyerek eser veren üretken yazarlarından biridir. Sanatçı, anlatılarında yaşadığı toplumun, özellikle alt
tabakadaki insanların yaşayışına mutlaka yer verir. Bu çevrenin küçük, sıradan, geçim derdindeki insanının yaşama serüvenini
ısrarlı bir tutum ve içeriden bir bakışla ve yapmacıklıktan, yapaylıktan uzak bir tavırla anlatır.
Bu parçada sözü edilen sanatçının eserlerinin vurgulanan özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Açıklık B) Doğallık C) Yalınlık D) Akıcılık

Çözüm

Parçanın son cümlesinde yazarın eserlerinde duygu ve düşüncelerini yapmacıklık ve yapaylıktan uzak bir tavırla dile getirdiği
belirtilmiştir. Bu da bize yazarın anlatımının “doğallık” özelliği taşıdığını gösterir. Dolayısıyla doğru cevap, B seçeneğidir.

141