Page 125 - PR PARAGRAF

2. BÖLÜM DİL VE ANLATIM ÖZELLİKLERİ PARAGRAF REHBERİ

Bir metnin “üslup” ve “içerik” olmak üzere iki yönü vardır. İçerik; metnin konusu, ana düşüncesi, yardımcı düşünceleri, olaylar
vb. ile ilgilidir. Üslup ise metnin dil ve anlatım özellikleridir. Yazar düşüncesini daha iyi anlatmak için yazısında ikileme, deyim,
söz sanatları, örnekleme vb. anlatımlara yer verir. Ayrıca anlatacaklarına uygun bir anlatım tekniği seçip düşüncelerini düşünceyi
geliştirme yöntemleriyle destekler. İşte bu tip sorularda yazarın düşüncesini anlatırken faydalandığı bu unsurları belirlememiz ya
da yazarın bu unsurlardan hangisini kullanmadığını tespit etmemiz istenir.

Dil ve anlatım özellikleriyle ilgili soruları çözerken şunlara dikkat etmek gerekir:

Bu tip soruları çözerken önce soru kökünü okumalı, ardından seçeneklere göz gezdirmeliyiz. Daha sonra paragraf ile seçe-
neklerdeki ifadeleri olup olmadığını kontrol etmeliyiz.

Soru kökü olumsuzsa seçeneklerde belirtilen özellikleri paragrafta bulup eleme yapmalıyız.

Yapılan sınavlarda paragrafın dil ve anlatımıyla ilgili sorulan sorulardan bazıları şunlardır:
Bu metnin dil ve anlatımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Bu metnin dil ve anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Yazar bu metnin anlatımında aşağıdakilerden hangisine başvurmuştur?

Bu metin dil ve anlatımı yönünden incelendiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Örnek Soru

Sabun ve metal düğme üretilen atölyelerin yan yana odalarda bulunduğu, dişlilerin alın teriyle yağlandığı makinelerin arasında
ekmeğini taştan çıkaran bir arkadaşı görmeye gitmiştim. Bulamayınca dönecektim ki onu kapının yanında büyükçe bir san-
dığın üstünde peynir ekmekle domates yerken gördüm. Kıvır kıvır saçları, makine yağıyla kararmış yüzü gözü ve içlerinden
aydınlanan yeşil gözleri vardı. On üç yaşında bir çocuğu bu hâlde görünce gözlerim karardı; kokusu genzi yakan bu yerden,
bir an önce çıkmak istedim.

Bu metnin dil ve anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Öznel ifadelere yer verilmiştir. B) Gözlem gücünden yararlanılmıştır.

C) Bilgilendirme amacıyla yazılmıştır. D) Farklı duyularla ilgili ayrıntılara yer verilmiştir.

Çözüm

Metinde kişiden kişiye değişen ifadelere yer verildiği için A seçeneğini eleriz. “Kıvır kıvır saçları, makine yağıyla kararmış yüzü
ve aydınlanan yeşil gözleri vardı.” cümlesinde gözlem gücünden yararlandığı için B seçeneğini de eleriz. Metnin bütünün-
de görme duyusuna, son cümlede ise “kokusu genzi yakan bir yer” ifadesiyle koku duyusuna yer verilmiştir. Bu nedenle D
seçeneğini de eleriz. Bu metin, olay ağırlıklı olduğu için bilgilendirmek amacıyla yazılmamıştır. Dolayısıyla doğru cevap, C
seçeneğidir.

123