Page 39 - 6_SOSYAL_TK

Test-1
Türklerin Ana Yurdu Orta Asya

8. Orhun Yazıtlarından Kesitler (Bilge Kağan Yazıtı’ndan)
“Türk, Oğuz beyleri, milleti işit: Üstte gök basmasa, altta yer delinmese, Türk milleti, ilini, töreni kim bozabilecekti? Türk
milleti, vazgeç, pişman ol! Disiplinsizliğinden dolayı seni beslemiş olan kağanına, hür olan iyi iline karşı hata ettin.
Silahlılar nereden gelip seni dağıttılar? Mızraklılar nereden gelip seni sürdüler? Mukaddes Ötüken ormanının milleti,
dağıldın ve gittin. Çin milletinin ipeği yumuşak sözü tatlı imiş. Tatlı sözle, ipek kumaşla aldatır kendisine yaklaştırırmış.
Yaklaştırdıktan sonra kötü şeyleri düşünürmüş. Tatlı sözle, ipek kumaşla aldanıp Türk milleti öldün. O yere doğru gider-
sen daha çok öleceksin. Ancak Ötüken’de oturup kervan gönderirsen hiçbir sıkıntı yoktur. Ötüken ormanında oturursan
ebediyyen il tutarsın. Ben Bilge Kağan Tanrı buyruğu için, ölecek milleti diriltip besledim. Çıplak milleti elbiseli kıldım.
Fakir milleti zengin kıldım. Dört taraftaki milleti hep tabi kıldım, düşmansız kıldım. Hep bana itaat etti.
Muharrem ERGİN, Orhun Abideleri, s. 73 (Düzenlenmiştir.)
Buna göre II. Kök Türk hükümdarı Bilge Kağan’ın Türk milletine aşağıdaki konulardan hangisi ile ilgili öğüt
verdiği söylenemez?

A) Ötüken’i terk etmemeleri gerektiği
B) Çin ile daha çok etkileşimde bulunmaları
C) Törelerinden vazgeçmemeleri
TARİHE YOLCULUK
D) Birlik ve beraberlik içinde olmaları

TÜRKLERİN ANAYURDU ORTA ASYA

Hazırlanalım
9. Aşağıda Orta Asya’ya ait bir harita verilmiştir.
Ural Dağları Altay Dağları Baykal Gölü

Balkaş Gölü
Aral Gölü
Tanrı Dağları
ORTA ASYA
Kingan Dağları

Hazar Denizi

Arabistan Basra Körfezi ÇİN
Himalaya Dağları
Orta Asya
Ölçek: 1/47 000 000
1. Orta Asya’yı çevreleyen yeryüzü şekillerini haritadan yararlanarak söyleyiniz.
Verilen haritaya göre,
2. Yaşadığınız yeri düşünerek, coğrafi özelliklerin insanların yaşayış tarzı ve ekonomik faali-
I. Orta Asya coğrafyasında farklı yeryüzü şekilleri bulunmaktadır.
yetleri üzerindeki etkisini tartışınız.
II. Türklerin tarih sahnesine ilk çıktıkları yer Orta Asya’dır.
III. Orta Asya Arabistan ve Çin’in kuzeyinde yer alır.
2.1: Orta Asya
yargılarından hangilerine kesin olarak ulaşılabilir?
Kavramlar
B) Yalnız II
A) Yalnız I Destan, Göç, Millet, Yazıt-Kitabe C) I ve II D) I ve III

37
Türklerin ilk anayurdu Orta Asya yani Türkistan’dır. Türkistan Türklerin yaşadığı ülke anlamına
gelmektedir. Orta Asya sert karasal iklimin yaşandığı, geniş bozkırların olduğu bir coğrafyadır. Coğraf-
yanın özellikleri bozkır kültürünün gelişmesine neden olmuştur. Türklerin sosyal ve ekonomik yapısı da
bozkır kültürüne göre şekillenmiştir. Dolayısıyla burada yaşayan Türk toplulukları konargöçer bir ya-
şam sürmüşlerdir. Konargöçerlik, coğrafi ve ekonomik şartlara bağlı olarak mevsimlere göre yer değiş-
tirmedir. Konargöçer hayat şartlarından dolayı çadırlarda yaşayan Türklerin, en önemli geçim kaynağı
hayvancılıktır. En çok at, sığır ve koyun yetiştirmişlerdir. Türkler atı ilk evcilleştiren milletlerden birisi-

dir. Bu sayede çok geniş alanlara yayılma imkânı bulmuşlardır. Bunun yanında dokumacılık, madencilik
ve tarımla da uğraşmışlardır. Tahılı öğüterek un ve ekmek yapan Türkler, maden, toprak ve iplikten de
eşyalar yapmışlardır. Örnek olarak savaş aletleri, at koşumları, süs eşyaları, kilimler, kemerler, tabaklar,
heykeller ve zırhları verebiliriz.

Cevaplayalım

Orta Asya’da yapılan arkeolojik kazılarda savaş aletleri, çanak çömlekler, kilimler, süs eşya-
ları vb. bulunmuş olması Türklerin hangi ekonomik faaliyetlerle uğraştıklarını göstermektedir?
Söyleyiniz.

48