Page 33 - 6_SOSYAL_TK

2. ÜNİTE 6. Sınıf Sosyal Bilgiler

TÜRKLERİN ANA YURDU ORTA ASYA

Orta Asya, Türklerin ilk yurdudur. Bu topraklar kuzeyde Altay Dağları’na, güneyde
Hindukuş Dağları’na, batıda Hazar Denizi’ne, doğuda da Kingan Dağları’na kadar
Yükseltinin fazla olması ve kara-
sal iklimin görülmesi sonucunda uzanır. Bu bölgede yükselti fazladır, kışlar sert geçer ve karasal iklim hâkimdir. Bu
temel geçim kaynağı hayvancılık nedenlerle Orta Asya topraklarında bozkır hayatı etkilidir.
olmuştur.

Asya Hun Devleti

Tarihte bilinen ilk Türk devletidir. İlk hükümdarı Teoman’dır, ondan sonra ülkenin ba-
Türkler bu dönemde göçebe toplu-
şına Mete Han geçmiş ve Orta Asya’da yaşayan tüm Türkleri tek bayrak altında top-
luklar hâlinde yaşamaktadır.
lamıştır. Orduyu onlu sisteme göre düzenlemiş, Çin’e seferler yapmış, Çin’i vergiye
bağlamıştır. Çin Seddi bu dönemde inşa edilmiştir.

MS 375’te Karadeniz’in kuzeyinde Kök Türk (Göktürk) Devleti
bulunan kavimlerin batıya, Av-
rupa topraklarına göç etmesine Tarihte Türk adıyla kurulan ilk Türk devletidir. Kurucusu Bumin Kağan’dır. Devlet taht kav-
“Kavimler Göçü” denir. İlk Çağ gaları nedeniyle doğu ve batı olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Doğu Kök Türkler Çinliler tarafın-
sona erer, Orta Çağ başlar. dan yıkılmış, Batı Kök Türkler de Çin’e bağlanmıştır. Sonrasında Kutluk Kağan önderliğinde
II. Kök Türk Devleti olarak yeniden kurulmuştur ancak 742’de Uygurlar tarafından yıkılmıştır.

Uygur Devleti
Türk tarihi ve kültürü ile ilgili
önemli bilgiler içeren Göktürk Ya- Bilge Kül Kağan tarafından kurulmuştur. Yerleşik yaşama geçen ilk Türk devletidir.
zıtları, II. Göktürk Devleti’ne ait- Tarımla uğraşmışlardır. 18 harften oluşan alfabeleri vardır. Çinlilerden etkilenerek Ma-
tir. 38 harfli Göktürk alfabesi ile nihaizm ve Budizm’i benimsemişlerdir. Çinlilerden kâğıt ve matbaayı öğrenerek geliş-
yazılmıştır ve Türklere ait ilk yazılı tirmişlerdir. 840’ta Kırgızlar tarafından yıkılmıştır.
eserdir.

Aşağıda Türk devletlerine ait destanların kimlere ait olduğu verilmiştir.
Uygurların yerleşik yaşama geç-
mesiyle tarım ve şehir mimari- Asya Hun Devleti Kök Türk Devleti Uygurlar Uygurlar
sinde diğer Türk devletlerine göre
daha başarılı olmuşlardır.
Oğuz Kağan Destanı Ergenekon Destanı Göç Destanı Türeyiş Destanı

İlk Türk Devletlerinde Kültür ve Medeniyet
“Kut” anlayışına göre hakanlık
yetkisi Tanrı tarafından verilir ve  Devletler “han, hakan, kağan” adı verilen hükümdarlar tarafından “töre” adı verilen
kan yoluyla babadan oğula akta- sözlü hukuk kurallarına göre yönetilirdi. Ülke toprakları hükümdar ailesinin ortak
rılır. Bu nedenle de kağan ölünce malı kabul edilirdi. Hakanın eşine “hatun” denirdi ve “kurultay” adı verilen meclis-
oğulları arasında taht kavgaları lerde ülke yönetimi ile ilgili toplantılara katılırdı.
başlar.
 Türkler ölümden sonraki yaşama inandıkları için ölülerini “kurgan” adı verilen me-
zarlara eşyalarıyla gömmüşlerdir.

 Türklerin temel geçim kaynağı yaşadıkları coğrafyaya göre şekillenmiştir. Temel
Ölülerin gömüldüğü törenlere geçim kaynakları; hayvancılık, dericilik, dokumacılık, madencilik ve tarımdır.
“yuğ” adı verilir.

31