Page 91 - 15_6_Sinif_TK_Turkce.indb

3. BÖLÜM 6TURTK-074 6. Sınıf Türkçe

PARAGRAFIN ANA DÜŞÜNCESİ / ŞİİRDE TEMA / ANA DUYGU

Örnek:
Paragraf Örnek:
Belli bir duygu, düşünce, durum ya da olayı anlatmak için bir Uçun kuşlar uçun doğduğum yere
araya getirilmiş cümle topluluğuna paragraf denir. Her pa- Şimdi dağlarında mor sümbül vardır
ragraf, kendi başına bir metin olduğu için paragrafın belli bir Ormanlar koynunda bir serin dere
konusu, ana düşüncesi ve yardımcı düşünceleri vardır. Dikenler içinde sarı gül vardır
Rıza Tevfik BÖLÜKBAŞI

1. Paragrafın Ana Düşüncesi
Ana düşünce, bir paragrafın yazılış amacıdır. Yazarın parag- Bu dizelerde şair “memleketine duyduğu özlemi” belirtmiştir.
rafta okura iletmek istediği mesaja, yazıdan çıkarılacak sonu- Bu nedenle şiirin temasına “memleket özlemi” diyebiliriz.
ca ana düşünce denir. Ana düşünce, paragrafta anlatılanların
tamamını kapsar ve bir yargı bildirir. Bazı paragraflarda ana
düşünce giriş bölümünde, bazı paragraflarda sonuç bölü-
münde, bazılarında ise paragrafın tamamına sindirilerek veri- Etkinlik-1
lir. Bir paragrafta ana düşünceyi bulmak için “Yazar paragrafı a. Aşağıdaki metnin ana düşüncesini verilen boşluğa yazınız.
hangi amaçla yazmıştır, “Yazarın iletmek istediği mesaj ne- Bugüne kadar “Şiir nedir?” sorusu üzerinde çok durulmuş-
dir?” sorularının cevabını aramamız gerekir. tur. Başlangıçtan günümüze hemen bütün şairler bu sorunun
yanıtını düşünmüşlerdir herhâlde. Fakat şiirin tanımını yap-
Örnek: mak gereksiz bir gayrettir. Çünkü tanınmış bir şiir, kişilerde
Örnek:
Aşağıdaki paragrafın ana düşüncesini bulunuz. farklı çağrışımlar uyandırabilir. Yani şiir, kişiden kişiye değişir.
Son zamanlarda tiyatroya gittiniz mi? Orada “Telefonlarını- Kimine sevdiğini, kimine annesini, kimine dostunu, kimine
zı kapatın.” yerine “Telefonlarınızı oyunun sonunda açabi- memleketini çağrıştırır.
lirsiniz.” deniyor. Davranış değişikliğinde olumlu cümlelerin
olumsuz cümlelerden çok daha etkili olması, bu durum ile
ilgili olabilir mi? Ne dersiniz? Siz de evde çocuğunuzla konu- Ana düşünce: .......................................................................
şurken “Ayakkabılarını oraya koyma!” demek yerine, “Ayak- ...............................................................................................
kabılarını dolaba koyar mısın?” diyebilir hatta “Ayakkabı do- ...............................................................................................
labı ayakkabılarını çok özlemiş.” gibi esprili ve sanatlı bir dil
de kullanabilirsiniz.
Çözüm:
Çözüm: b. Aşağıdaki şiirlerin ana duygusunu (tema) verilen boşluklara
Bu paragrafta davranış değişikliğinde olumlu cümlelerin olum- yazınız.
suz cümlelerden daha etkili olduğu dile getiriliyor. Buradan Ne güzeldir karlı dağların,
hareketle bu metnin ana düşüncesi “Çocuklarda davranış de- Bacalarda tüter kara dumanın,
ğişikliğinde olumlu dil kullanılması gereklidir.” şeklinde ifade Öbek öbek sarı balya samanın,
edebiliriz. Memleket memleket cansın memleket!
Ana duygu: .......................................................................
2. Şiirde Tema (Ana Duygu)
Düzyazı ya da şiir biçiminde oluşturulmuş her metin, bir duy- Sanadır mısralar ey nazlı güzel,
gu ya da düşünceyi iletmek amacıyla yazılır. Düzyazıda sa- Seninle gönlümün dünyası özel,
natçının okura vermek istediği mesaj, ana düşüncedir. Şiirde Gözlerim yollarda yeter artık gel,
ise iletilmek istenen temel duygu ve düşünceye tema denir. Kalbime taht kuran sevda çiçeğim!

Ana duygu: .......................................................................

89