Page 49 - 6_SOSYAL_TK
P. 49
2. ÜNİTE 6. Sınıf Sosyal Bilgiler
TÜRKLER İSLAMİYET İLE TANIŞIYOR
İslamiyet ve Türkler
İslamiyetten önce Türklerde “Şamanizm, Manihaizm, Budizm ve Gök Tanrı inancı”
Tuğrul Bey’in devleti kardeşi Çağrı yaygındı. Türklerin İslamiyetle ilk tanışması Hz. Ömer (r.a.) dönemindedir. Hz. Osman
Bey ile birlikte yönetmesi ikili siste- zamanında da Türk topraklarına akınlar düzenlenmiştir.
min devam ettiğini gösterir. Emeviler, Arap milliyetçiliği politikası sebebiyle Türklerin İslamiyetle buluşmasını ge-
ciktirmişlerdir. Ancak Abbasiler döneminde Türk toplulukları arasında yavaş yavaş İs-
lam dinini kabulleniş başlamıştır. Özellikle de Türklerin Abbasilere yardım ettiği Talas
Savaşı’ndan sonra İslamiyet hızla yayılmıştır.
Türklerde en yaygın inanç “Gök Türklerin İslamiyeti Kabul Etmelerinin Nedenleri
Tanrı”dır.
* Türkler ile Müslümanlar arasında ticari ilişkilerin artması
* Gök Tanrı inancı ile İslamiyet arasındaki benzerlikler
* Abbasi Devleti’nin hoşgörülü politikası
* Çin tehlikesine karşı iş birliği düşüncesi
Orta Asya’da İslamiyeti kabul * Cennet, cehennem, ahiret inancının Gök Tanrı dininde de olması
eden ilk Türk boyu Karluklar, ilk * Türklerdeki cihan hâkimiyeti ile İslamiyetteki cihat anlayışının benzerlikler taşıması
Türk devleti de Karahanlılardır.
İlk Türk İslam Devletleri
Karahanlılar (840-1212)
Türklerin İslamiyeti kabul etmesiy- Bilge Kül Kadir Han tarafından Balasagun merkezde kurulmuştur. Satuk Buğra Han
le edebiyat, sanat, mimari, devlet zamanında İslamiyete geçilmiştir. Türk-İslam edebiyatı bu dönemde şekillenmeye
yönetimi vb. birçok alanda kültü-
rel değişimler olmuştur. başlamıştır. Türk-İslam edebiyatına ait önemli eserler bu dönemde yazılmıştır. Kuta-
dgu Bilig (Yusuf Has Hacip), Dîvânu Lugâtit-Türk (Kaşgarlı Mahmut), Atabetü’l Haka-
yık (Edip Ahmet), Divan-ı Hikmet (Hoca Ahmet Yesevi) örnek verilebilir.
Gazneliler (963-1186)
Bu dönemde Türkçe resmî dil ola-
rak kullanılmıştır.
Gazne’de Alp Tegin tarafından kurulmuştur. En parlak dönemi Gazneli Mahmut za-
manıdır, Hindistan’a 17 sefer düzenlemiş, İslamiyetin Hindistan’da yayılmasını sağla-
mıştır. Hatta bu sebeple halife tarafından kendisine “sultan” ünvanı verilmiştir. Bilimi,
sanatı, edebiyatı desteklemiş; Biruni, Firdevsi gibi birçok bilim insanını koruma altına
Bizanslılar ile Selçuklular arasında almıştır. 1040’ta Selçuklularla yapılan Dandanakan Savaşı’nda yıkılmıştır.
yapılan ilk savaş Pasinler Savaşı’dır
ve Selçuklular savaşın galibidir. Büyük Selçuklu Devleti (1040-1157)
Tuğrul Bey tarafından Horasan merkezde kurulmuştur. Devletin kurucuları Oğuzların
Kınık boyundan gelmektedir.
Tuğrul Bey, Abbasi halifesini koruduğu için “doğunun ve batının sultanı” ünvanını al-
Nizamülmülk, Alparslan ve Me- mıştır. Tuğrul Bey’den sonra yerine Alparslan geçmiş ve 1071’de Bizanslılar ile yapı-
likşah Dönemlerinin ünlü veziridir. lan Malazgirt Savaşı’nı kazanmıştır. Bu savaşla birlikte Anadolu’nun kapıları Türklere
Devletin nasıl yönetileceği ile ilgili açılmış, Anadolu’da ilk Türk beylikleri kurulmaya başlamıştır.
ünlü eseri Siyasetname’yi yazmış-
tır. Alparslan Bey’den sonra tahta Melikşah geçmiş ve ülkenin en parlak dönemleri ya-
şanmıştır. Melikşah’tan sonra ülke yönetiminde taht kavgaları başlamış ve ülke zayıf-
lamıştır. Karahitaylar ile yapılan Katvan Savaşı’nda Büyük Selçuklu Devleti yenilmiş,
1157’de de Sultan Sencer’in ölümüyle yıkılmıştır.
47
