Page 234 - LGS TÜRKÇE SB

5. Bir yazarın, kişisel görüş ve düşüncelerini fazla derin- 7. Haber yazıları, bir olay ya da olguyla ilgili bilgilerin
leştirmeden, kendi kendisiyle konuşuyormuş gibi içten 5N1K kuralına göre yazılı metin hâline getirilmesiyle
bir hava içinde yazdığı yazılara “deneme” denir. oluşur. 5N1K kuralı, haberin “ne, nasıl, niçin, nerede,
Denemede yazar, düşüncelerinin doğruluğunda ısrarcı ne zaman, kim” sorularına göre kurgulanmasıdır.
olmaz ve düşüncelerini kanıtlamaya çalışmaz. Bu açıklamaya göre aşağıdakilerin hangisi 5N1K
Buna göre aşağıdakilerden hangisi deneme türün- kuralına göre yazılmış bir haber yazısıdır?
de bir metinden alınmıştır? A) Ankara’da, saat 14.30 sıralarında İstasyon Caddesi
A) Çocukluğum Anadolu’nun şirin mi şirin bir kasaba- 124 numaralı binanın 7. katında henüz belirleneme-
sında geçti. Evimiz koskocaman bir bahçenin için- yen bir nedenle yangın çıktı. Hurda toplayan bir kişi
deydi. Bahçede upuzun kavak ağaçları, yemyeşil 5. katta mahsur kalınca itfaiye ekipleri tarafından
söğütler, çeşit çeşit meyve ağaçları vardı. Karde- merdiven yardımıyla kurtarıldı. Bir süre önce bo-
şimle bu bahçede saklambaç oynar, her defasında şaltıldığı öğrenilen binada çıkan yangın kısa süre-
saklanacak yepyeni bir yer bulurduk. de söndürülürken yangınla ilgili savcılık tarafından
B) Burası, en yakın kasabaya iki gün uzakta, Ana- soruşturma başlatıldı.
dolu’nun çıplak, yolsuz, yıkık bir köyü idi. Bir vilayet- B) Bu sabah alaya erkenden hareket etmemize rağ-
ten ötekine geçen arabasız yolcular, bazen havalar men karargâha ancak öğleden sonra ulaşabildik.
çok kurak gidip Kızılırmak geçit verirse şoseyi bıra- Henüz çadırlar kurulmadı. Bense çok yorgunum.
kırlar ve kestirmeden bu köye uğrayarak iki günlük Üstelik biraz da başım ağrıyor. Nasıl ağrımasın?
yol kazanırlardı. Yoldaki molada elimize iki gün öncesine ait bir ga-
C) “Yaşama zevki” diye bir şeyden söz edildiğini her- zete parçası geçmişti ve orada okuduğumuz bir
hâlde duydunuz. Nedir bu yaşama zevki? Onu haber savaşın tüm seyrini değiştirecek türdendi.
doğru dürüst anlatana şimdiye kadar pek rastlama- C) Güneş’te lekesiz günlerin fazlalığı ve 24. çevrimde
dım. Yaşlı bir insan için yaşama zevki yürümek ve çok az leke gözlenmesi, gelecek birkaç on yıl için-
merdiven çıkabilmektir. Gün gelir bir merdiveni çık- de mini buzul çağı olabileceği üzerine tartışmaları
manın bile biz insanlar için büyük bir nimet olduğu- başlattı. Son yıllarda Güneş’ten Dünya’ya gelen
nu anlarız ama iş işten geçmiştir. enerjideki azalma %0,1’e yakın düzeyde. Bu da
D) Paralarımızı denkleştirip vapur biletlerimizi almıştık. yaklaşık üç yıllık mevcut karbondioksit büyüme-
Ilık bir İstanbul sabahında Kadıköy vapurunda, kıyı- sini karşılayacak oranda. Güneş enerjisindeki bu
dan henüz uzaklaşmamıştık. Tarihî binalar ile yeni küçük bir azalma, insan faaliyetlerinin neden oldu-
yapılar arasındaki estetik farkı gözlemliyordum. ğu birkaç yıllık ısınmayı dengelemeye yetecek gibi
Vapurların arkasına takılan martı sürülerini çocuksu görünüyor.
bir kıskançlıkla izliyordum. Denizlerin beyaz süvari- D) “Çeç” kelimesinin ne manaya geldiğini belki he-
leri yolcuların simitlerinden birer parça kapmak için pimiz bilmeyiz ama “Arpa, buğday çeç olur. / Gü-
birbirleriyle kıyasıya yarışıyordu. zeller güleç olur.” türküsünü dinlemeyenimiz yok
gibidir. Çeç kelimesinin en güzel manası, ona en
yakışanı, bence şu olabilir: Çiftçinin kavurucu yaz
6. Dökülür köpüklü sular yarından, güneşinin altında alnından damlayan ter taneleri.
Baharlar yaratır kışın karından,
İçenler sihirli pınarlarından,
Şöyle bir silkinir ceylan olurlar.
Faruk Nafiz Çamlıbel 8. Sen kocaman çöllerde bir kalabalık gibisin
Bu dörtlükte ilgili, Kocaman denizlerde ender bir balık gibisin
I. Dizelerin hece sayısı birbirine eşittir. Bir ısıtır, bir üşütür, bir ağlatır bir güldürür
II. Dize sonlarında ses benzerliği vardır. Sen hem bir hastalık hem de sağlık gibisin
III. İntak sanatından yararlanılmıştır. Bu dörtlükte aşağıdakilerin hangisinde verilen söz
yargılarından hangileri söylenebilir? sanatları kullanılmıştır?
A) I ve II B) I ve III A) İntak - teşbih B) Teşbih - tezat
C) II ve III D) I, II ve III C) Tezat - intak D) Teşhis - teşbih

232